Lato to czas, kiedy nasza odporność jest wystawiona na próbę. W lecie częściej chorujemy na zapalenie gardła, anginę i infekcje układu moczowego. Opalanie i związana z tym ekspozycja na promienie UV, może wyzwalać opryszczkę. Dlatego w lecie też należy dbać o odporność. Teraz możemy to zrobić nie tylko mądrze, ale też za znacznie niższą cenę!


  Sprawdź nową wiosenną promocję Immuliny »»  

Porady

24.04.2019

Polimorfizmy genu MTHFR a szczepienia ochronne


Źródło: Medycyna Praktyczna Autor:Mateusz Biela

Jednym z najbardziej „popularnych” genów ostatnich miesięcy stał się gen MTHFR. Za sprawą nieprawdziwych informacji, szerzących się w internecie w zupełnie niekontrolowany sposób, wprowadzono w błąd bardzo wielu ludzi. Zwłaszcza młode matki, spędzające całe dnie i noce na czytaniu absolutnie wszystkiego, co mogłoby w jakikolwiek sposób dotyczyć ich pociech, padły ofiarą zamieszania. Postanowiliśmy zatem porządnie się rozprawić z mitami, jakie narosły wokół kontrowersyjnego genu MTHFR.

Kategoria: General
Napisał: admin

Mateusz Biela1, Agnieszka Matkowska-Kocjan2, Robert Śmigiel1

Polimorfizmy genu MTHFR a szczepienia ochronne

1Katedra Pediatrii, Zakład Propedeutyki Pediatrii i Chorób Rzadkich Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu
2Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, zastępca Redaktora Naczelnego „Medycyny Praktycznej – Szczepienia”

Lekarze prowadzący szczepienia ochronne u dzieci coraz częściej spotykają się z nowym zjawiskiem wśród osób prezentujących postawy antyszczepionkowe lub wątpiących w bezpieczeństwo szczepień – wykonywaniem badań oceniających wybrane polimorfizmy genu MTHFR w celu sprawdzenia, czy dziecko może być szczepione. W przypadku potwierdzenia obecności polimorfizmu w tym genie rodzice żądają zwolnienia z wykonywania szczepień lub ułożenia indywidualnego schematu, który będzie bezpieczny dla ich dziecka w aspekcie tego wariantu genetycznego. Pierwsze spotkanie z taką sytuacją zazwyczaj budzi u lekarzy zaskoczenie, które jest jak najbardziej uzasadnione. W oficjalnych wytycznych dotyczących szczepień ochronnych, charakterystykach produktów leczniczych szczepionek, dokumentach prawnych dotyczących immunizacji czynnej czy formularzach kwalifikacji do szczepień nie ma bowiem żadnej wzmianki o genie MTHFR i jego polimorfizmach. Wystarczy jednak wpisać do przeglądarki internetowej kombinację słów „MTHFR szczepienia”, aby zrozumieć źródło niepokoju pacjentów. W internecie istnieje wiele niemedycznychnienaukowych stron, na których można znaleźć informacje o rzekomym zwiększonym ryzyku wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) u osób z polimorfizmem w genie MTHFR, na przykład: „Bezpieczeństwo szczepionek nie jest sprawdzane na osobach z polimorfizmami odpowiedzialnymi za detoksykację organizmu ani na osobach z mutacjami genu MTHFR”, „Osoby, które mają polimorfizmy genetyczne (np. genu MTHFR), są na całym świecie zwolnione ze szczepień w normalnym kalendarzu”, „W innych krajach szczepienia dzieci, które rodzą się z mutacją MTHFR, są zabronione, gdyż w wielu przypadkach powodują autyzm”. Autorka jednego z blogów powołuje się na tezy amerykańskiego lekarza medycyny alternatywnej, który twierdzi, że polimorfizm genu MTHFR wpływa na detoksykację i jego obecność zwiększa podatność na toksyczność (np. „toksyn bakteryjnych”) znajdujących się w szczepionkach. Biorąc pod uwagę, że przeciętny rodzic jest w stanie znaleźć w komputerze lub smartfonie wszystkie te informacje w ciągu kilku sekund, jasne jest, skąd się biorą obawy pacjentów. Dodatkowo, oprócz znanych laboratoriów oferujących oznaczenie polimorfizmów w genie MTHFR, istnieją również laboratoria działające przez internet, które umożliwiają pacjentowi samodzielne pobranie materiału do badań (próbka krwi lub wymaz z policzka) i wysyłkę do laboratorium, a następnie uzyskanie wyniku badania za pośrednictwem poczty. Jednoznacznie można stwierdzić, że biznes prywatnych laboratoriów genetycznych rozwija się w wyniku tzw. marketingu szeptanego (rozpowszechnianie w internecie informacji, których nie można łatwo zweryfikować). Znamienne jest również, że na stronach laboratoriów nie ma informacji na temat przydatności takiego oznaczenia w aspekcie bezpieczeństwa szczepień (wśród celów tego badania wymienia się uzyskanie informacji na temat metabolizmu kwasu foliowego, profilaktykę wad cewy nerwowej, profilaktykę miażdżycy i zakrzepicy oraz uzyskanie informacji o wskazaniach do zwiększenia zawartości choliny w diecie).

Jaką funkcję pełni gen MTHFR?

Gen MTHFR znajdujący się na chromosomie 1. koduje enzym o tej samej nazwie – reduktazę metylenotetrahydrofolianową.1 Enzym ten katalizuje reakcję redukcji 5,10-metylenotetrahydrofolianu do 5-metylotetrahydrofolianu, a produkt tej reakcji jest potrzebny do kolejnej reakcji, czyli przekształcenia aminokwasu homocysteiny do metioniny.1,2 S-adenozylometionina, która jest konwertowana z metioniny, stanowi w organizmie ludzkim bardzo ważne źródło grup metylowych niezbędnych w procesach regulacji funkcji kwasów nukleinowych, białek i innych cząsteczek biologicznych, które mają istotne znaczenie w procesie rozwoju prenatalnego, a potem całego życia.1,2

Jakie jest znaczenie kliniczne polimorfizmów w genie MTHFR?

Na początku warto przypomnieć, co to jest polimorfizm. Polimorfizm sekwencji nukleotydowej danego genu oznacza zmienność alleliczną w populacji, a inaczej mówiąc, występowanie różnych odmian tego samego genu z częstością >1% w populacji ogólnej. 90% całej zmienności allelicznej występującej w ludzkim genomie stanowią polimorfizmy pojedynczego nukleotydu (z takim mamy do czynienia w przypadku genu MTHFR). W częściach kodujących genów człowieka (eksony) występuje około 20 000 takich wariantów allelicznych. Wariant polimorficzny może prowadzić do zmiany sekwencji aminokwasowej białka, ale nie zmienia funkcji białka i pozostaje zmianą niesynonimiczną.

W genie MTHFR najczęściej oznacza się dwa dominujące warianty polimorficzne:

  • c.665C>T (niegdyś c.677C>T), który znaczy, że w 665. pozycji genu znajduje się tymina zamiast cytozyny, co prowadzi do zmiany kodowanego aminokwasu 222 (z alaniny na walinę)
  • c.1298A>C, który znaczy, że w 1298. pozycji genu znajduje się cytozyna zamiast adeniny, co prowadzi do zmiany kodowanego aminokwasu 1298 (z glutationu na alaninę).3

Wymienione warianty polimorficzne szczególnie często występują w populacji kaukaskiej, czyli również w Polsce (nawet u 50–70% populacji ogólnej!), rzadziej u osób rasy żółtej, a najrzadziej u osób rasy czarnej (do 22% populacji ogólnej).4,5 Każdy gen jest reprezentowany przez jego dwa allele, dlatego możliwe są następujące kombinacje:

  • polimorfizm nie występuje u danej osoby
  • polimorfizm występuje w układzie heterozygotycznym (tylko w jednym allelu)
  • polimorfizm występuje w układzie homozygotycznym (w obu allelach [8,5% populacji])
  • polimorfizm występuje w postaci złożonych heterozygot (jeden z ww. polimorfizmów obecny w jednym allelu, a drugi w allelu drugim [2,25% populacji]).1,2,4

Jedynie polimorfizmy MTHFR w układzie homozygotycznym lub złożonej heterozygoty mogą nieznacznie zmniejszać produkcję enzymu lub obniżać jego aktywność enzymatyczną. Polimorfizm c.665C>T w układzie homozygotycznym może nieco zwiększać stężenie homocysteiny, obniżając aktywność białka MTHFR. Polimorfizm c.1298A> C nie wpływa na stężenie homosysteiny zarówno w układzie homo-, jak i heterozygotycznym.6

Poza wymienionymi powyżej polimorfizmami w genie MTHFR mogą wystąpić patogenne warianty (mutacje) prowadzące do poważnego niedoboru enzymu MTHFR (gdy aktywność rezydualna wynosi <20% średniej wartości). Biochemicznie stwierdza się hiperhomocystynemię, homocystynurię, duże stężenie osoczowej cystationiny oraz małe stężenie metioniny. Obraz kliniczny jest mocno zróżnicowany, począwszy od wczesnego początku z ostrymi stanami neurologicznymi, aż po postacie o późnym początku z objawami psychiatrycznymi i zaburzeniami chodu w drugiej dekadzie życia lub w późniejszym okresie życia.2 W bazie Online Mendelian Inheritance in Man (OMIM) opisano chorobę związaną z deficytem reduktazy metylenotetrahydrofolianu o złożonym i szerokim fenotypie, z przewagą ciężkich, postępujących objawów neurologicznych i wczesną śmiercią. Przyczyną są patogenne mutacje w genie MTHFR prowadzące do skrócenia białka i utraty jego funkcji (cyt. OMIM 236 250).

Takie poważne patogenne mutacje są jednak zupełnie czymś innym niż wspomniane polimorfizmy genetyczne i występują bardzo rzadko (na świecie opisano kilkaset takich przypadków).7 Należy również podkreślić, że w ramach wspomnianych badań komercyjnych genu MTHFR wykonywanych samodzielnie przez pacjentów nie można oznaczyć tych mutacji.

Czy istnieją wytyczne dotyczące nosicieli polimorfizmu w genie MTHFR w dziedzinach innych niż szczepienia ochronne?

Zarówno w Polsce, jak i na świecie wiele prywatnych laboratoriów reklamuje badanie polimorfizmu w genie MTHFR jako użyteczne w diagnostyce, profilaktyce i leczeniu różnych stanów klinicznych, wymieniając przy tym długie listy objawów, które powinny skłonić pacjenta do jego wykonania. Firmy te badają jedynie dwa najczęstsze, wspomniane wcześniej polimorfizmy. Okazuje się jednak, że żadne wytyczne nie przewidują oznaczania polimorfizmów w genie MTHFR w celach diagnostycznych lub prognostycznych. W Stanach Zjednoczonych liczne towarzystwa naukowe, m.in. The American Congress of Obstetricians and Gynecologists, The American College of Medical Genetics, The American Heart Association, The College of American Pathologists, nie zalecają, a wręcz są przeciwne badaniu polimorfizmu MTHFR.3 Swoje stanowisko uzasadniają tym, że polimorfizm jest związany z bardzo małym ryzykiem wystąpienia stanów chorobowych, a jego potencjalna obecność nie wpływa na metody profilaktyki i leczenia chorób występujących u danego pacjenta. Głos w tej sprawie zabrali również polscy naukowcy w dokumencie pt. „Stanowisko ekspertów Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka i Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w sprawie zlecania i interpretacji wyników badań pod kątem wariantów genetycznych w genie MTHFR”, którego wnioski pokrywają się z wnioskami towarzystw amerykańskich.8

Czy rutynowe wykonywanie badań w kierunku obecności polimorfizmów MTHFR jest uzasadnionie?

Na podstawie przeglądu dostępnego piśmiennictwa naukowego, badań i zaleceń towarzystw naukowych odpowiedź na pytanie brzmi: NIE. Pamiętajmy o tym, że – zlecając badanie – powinniśmy wiedzieć, co potem zrobić z otrzymanym wynikiem. Rutynowe wykonywanie badań w kierunku polimorfizmów MTHFR nie znajduje żadnego uzasadnienia, ponieważ u pacjentów z potwierdzonym polimorfizmem nie stosuje się żadnej swoistej profilaktyki (dotyczy to również modyfikowania programu szczepień ochronnych), a wynik badania nie wpływa na dalsze postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne (jeżeli jest taka potrzeba).

Bardzo klarownie zagadnienie to ujęli polscy eksperci we wspomnianym stanowisku,8 którzy jednoznacznie stwierdzili, że badanie wariantów polimorficznych genu MTHFR jest nieuzasadnione:

  • w diagnostyce przyczyn nawracających poronień
  • w ocenie ryzyka wystąpienia u potomstwa wad ośrodkowego układu nerwowego
  • w określaniu optymalnej dawki i rodzaju kwasu foliowego u kobiet planujących ciążę
  • w diagnostyce dziedzicznych trombofilii
  • w ocenie predyspozycji do chorób nowotworowych.

Jednocześnie w wytycznych nie wymieniono żadnych innych sytuacji klinicznych, w których oznaczenie polimorfizmu MTHFR byłoby korzystne.

Gen MTHFR a szczepienia – dostępne dane naukowe

Jak dotąd w wiarygodnych, recenzowanych czasopismach opublikowano tylko 1 (sic!) badanie, w którym oceniono polimorfizm genu MTHFR w aspekcie bezpieczeństwa szczepień ochronnych. Jego autorzy stwierdzili, że NOP częściej występowały u osób z polimorfizmem genu MTHFR niż w populacji nieobciążonej polimorfizmem genu MTHFR. Głębsza analiza artykułu Reif i wsp. (2008) nasuwa jednak wiele wątpliwości co do użyteczności uzyskanych wyników w szacowaniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych:9

  • badanie dotyczyło wyłącznie szczepionki przeciwko ospie prawdziwej, której od wielu lat już się nie stosuje, ale w przeszłości była częstą przyczyną NOP
  • badanie dotyczyło wyłącznie dorosłych, a nie dzieci
  • badana grupa była mała – w pierwszym etapie badania pełną oceną objęto 96 osób, przy czym u 16 z nich stwierdzono NOP, natomiast w drugim etapie badania uczestniczyło jedynie 46 osób
  • autorzy nie oceniali nasilenia ani ciężkości NOP; z tekstu publikacji można się domyślać, że prawdopodobnie nie stwierdzono żadnego ciężkiego odczynu
  • jako NOP rozpatrywano na przykład gorączkę >38,3°C w dowolnym momencie aż w ciągu 30 dni po szczepieniu, co stwarza ryzyko, że u niektórych pacjentów objaw ten mógł mieć inne podłoże.

Autorzy publikacji zdawali sobie sprawę z ograniczeń swojego badania, dlatego sformułowali ostrożne wnioski dotyczące potencjalnego związku obserwowanych NOP u osób z polimorfizmami w genie MTHFR i w innych badanych genach. Jasne jest zatem, że wyników tego opracowania nie można ekstrapolować na ogólną populację, a zwłaszcza na dzieci. Niedopuszczalne jest również rozszerzanie wnioskowania na szczepienia inne niż przeciwko ospie prawdziwej. Niemniej jednak wydaje się, że wyniki tego badania stały się pożywką dla nowych hipotez antyszczepionkowych i podwalinami do powstania kolejnego karkołomnego mitu, który zaczął „żyć własnym życiem” na pseudonaukowych stronach internetowych.

Nie ma żadnych wiarygodnych wytycznych, które uwzględniałyby w jakikolwiek sposób przydatność oznaczenia polimorfizmów genu MTHFR w aspekcie bezpieczeństwa szczepień ochronnych.

Podsumowanie

Polimorfizmy genu MTHFR występują na tyle często w populacji kaukaskiej, że ich obecność jest praktycznie normą. Z logicznego punktu widzenia nie wiadomo zatem, dlaczego badania ukierunkowane na identyfikację polimorfizmów genu MTHFR stały się tak popularne. Wydaje się, że – jak w wielu podobnych przypadkach – największe znaczenie mają tu korzyści ekonomiczne, wykorzystujące niewiedzę i lęk pacjentów. W trakcie analizy piśmiennictwa dotyczącego znaczenia klinicznego polimorfizmów genu MTHFR w aspekcie szczepień ochronnych uwagę autorów zwróciła nieproporcjonalnie duża liczba publikacji pseudonaukowych, zamieszczonych na nierecenzowanych stronach internetowych, w porównaniu z niewielką liczbą prac opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Należy jeszcze raz podkreślić, że nie ma żadnych danych naukowych, które uzasadniałyby odraczanie szczepień i indywidualizację kalendarza szczepień u dzieci z polimorfizmem genu MTHFR. Dzieci, u których stwierdzono taki polimorfizm, mogą i powinny być szczepione zgodnie z aktualnym programem szczepień ochronnych, również z uwzględnieniem szczepień zalecanych dla wieku.

Dietetyk radzi

Dieta – układ odporności

Tak jak każda walcząca armia, nasz układ odporności najlepiej walczy z pełnym żołądkiem*. Zdrowi wojownicy układu odporności potrzebują dobrego i regularnego odżywiania. Od dawna wiadomo, że osoby żyjące w ubóstwie i będące niedożywione są bardziej narażone na choroby zakaźnie. Chociaż nie jest pewne, że wzrost odsetka chorób wynika bezpośrednio z niedożywienia układu odporności. Wciąż jest mało badań, które wiążą bezpośrednio efekt odżywienia na układ odporności człowieka.

Ustalono, że niedobór różnych składników odżywczych takich jak np, cynk, selen, żelazo, miedź, kwas foliowy, witamina A, witamina B6, witamina C, czy witamina E zaburza funkcję układu odporności. Gdy podejrzewamy, że nasza dieta nie dostarcza wszystkich potrzebnych składników żywieniowych, gdyż prawdopodobnie nie jest ona dostatecznie urozmaicona, to przyjmowanie tylko preparatów witaminowo-mineralnych może okazać się nie wystarczające. Co można zrobić? Nie pomoże tu przyjmowanie pojedynczych witamin czy składników odżywczych w mega dawkach, bo więcej nie koniecznie znaczy lepiej. Naukowcy poszukują różnych składników odżywczych pod katem wzmocnienia układu odporności. Grupę takich substancji stanowią rozmaite związki, na przykład takie jak wielkocząsteczkowe polisacharydy pochodzące z grzybów np. betaglukan lub/i lipo-polisacharydy pochodzące z sinic Spirulina platensis.


* „Armia maszeruje na swoim żołądku” - zwrot przypisywany Napoleonowi Bonaparte, w czasie oblężenia Tulonu 1793.


Pokarmy, które wspierają układ odporności

Zdrowa i zbilansowana dieta pełni kluczową rolę, aby utrzymać nasz organizm w dobrej formie i zdrowiu. Poniżej wymieniamy 15 pokarmów (kolejność jest przypadkowa), które wspomagają układ odporności:


Jagody

Czarne jagody są szczególnie bogate w antocyjany. Jest to grupa substancji roślinnych, zaliczana do flawonoidów, nadająca owocom, które je zawierją, charakterystyczny niebieski lub ciemno-niebieski kolor. Antocyjany są silnymi przeciwutleniaczami i wychwytują w organizmie szkodliwe wolne rodniki (wymiatacze wolnych rodników - free radicals scavengers).

Antocyjany wykazują silne działnie:

  • wspierające układ odporności, działają korzystnie w chorobie przeziębieniowej
  • chronią organizm przed chorobami układu sercowo-naczyniowego
  • działają ochronnie na naczynia krwionośne
  • obniżają ryzyko chorób nowotworowych
Piątkowska E, Kopeć A, Leszczyńska T: → Antocyjany – charakterystyka, występowanie i oddziaływanie na organizm człowieka
Kursinszky L: → Antocyjany monografia w języku angielskim, plik pdf, 37 stron


Ciemna czekolada

Ciemna, czyli gorzka, czekolada, taka o zawartości kakao 70% i więcej, jest bogatym źródłem teobrominy. Ważne, aby była to ciemna, gorzka czekolada, a nie mleczna. Jej spożycie, jest nie tylko dobre dla naszej odporności, ale też przynosi rozliczne korzyści:

Czytaj więcej → korzyści spożycia ciemnej czekolady


Kurkuma

Kurkuma to aromatyczna, żółta przyprawa korzenna bardzo popularna w kuchni azjatyckiej i coraz bardziej w naszej. Jest jednym ze składników hinduskiego curry. It is also present in some alternative medicines. Consuming turmeric may improve a person's immune response. This is due to the qualities of curcumin, a compound in turmeric. Według przeglądu z 2017 roku, kurkumina ma antyoksydacyjne i przeciwzapalne działanie.

Więcej o korzyściach zdrowotnych kurkumy:


Tłuste ryby

tłuste, oleiste ryby morskie, takie jak np. makrele, sardynki, czy łosoś są bogatym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.

  • Omega 3 – kwasy tłuszczowe omega-3 zbudowane są z długich łańcuchów węglowych, pomiędzy którymi występują co najmniej 2 podwójne (nienasycone) wiązania. Sa to: kwas alfa-linolenowy (ALA), kwas dokozaheksaenowy (DHA) i kwas eikozapentaenowy (EPA). Ssaki nie potrafią syntetyzować niezbędnych kwasów tłuszczowych omega 3 i muszą, tak jak witaminy, być dostarczone wraz z dietą. Posiadają one wiele korzystnych działań na organizm człowieka*, m.in. działają ochronnie na układ odpporności.
  • Olej z wątroby rekina – swoje właściwości zawdzięcza przede wszystkim zawartości alkiloglyceroli i skwalenu.
  • Tran – jest koncentratem oleju z wątroby dorsza atlantyckiego oraz innych ryb z rodziny dorszowatych. Tran swoje właściwości zawdzięcza zawartości witaminy D i A, które potrzebne są szczególnie w okresie wzrostu organizmu, czyli u dzieci i młodzieży.


*Katarzyna Marciniak-Łukasik Rola i znaczenie kwasów tłuszczowych omega 3 plik pdf, 12 stron.


Brokuły

Brokuły są znane jako wspaniałe i smaczne warzywo dostarczające dziesiątki składników odżywczych. Należą do grupy jadalnych zielonych warzyw rodziny kapustowatych. Ich spożycie przynosi liczne korzyści zdrowotne.

Broccoli is a great source of vitamins K and C, a good source of folate (folic acid) and also provides potassium, fiber. Vitamin C – builds collagen, which forms body tissue and bone, and helps cuts and wounds heal. Vitamin C is a powerful antioxidant and protects the body from damaging free radicals.

Czytaj więcej → Korzyści zdrowotne spożycia brokułów
Brokuły monografia → Monographs Brassica italica   język angielski, plik pdf, 4 strony


Słodkie ziemniaki

Słodkie ziemniaki, czyli bataty, a właściwie wilec ziemniaczany to mączysta, słodka bulwa korzeniowa. Spożywać można warzywo obrane lub ze skórką. Jadalne są również liście. Pod względem botanicznym słodkie ziemniaki należą do kategorii roślin powojowatych, a nie do rodziny psiankowatych, tak jak ziemniaki.

Niektóre rośliny powojowate (jest ich ponad 1800 gatunków) mogą zawierają alkaloidy podobne do tych znajdujących się w LSD. Głównym środkiem psychoaktywnym jest ergina, czyli amid kwasu D-lizergowego znany również jako LSA. W składzie są też inne substancje, takie jak: izoergina czyli amid kwasu L-lizergowego, lizergol, izolizergol, chanoklawina, elymoklawina, peniklawina czy ergonowina. Ich występowanie ma istotny wpływ na układ nerwowy oraz ma również stymulujące działanie na układ odporności.

Czytaj więcej → Korzyści zdrowotne spożycia słodkich ziemniaków
Słodkie ziemniaki monografia → Ipomea batatas monograph plik pdf, j. ang. 24 strony


Szpinak

Spożycie szpinaku może korzystnie wpływać na układ odporności, gdyż dostarcza wiele potrzebnych składników odżywczych i antyoksydantów w tym:

  • flawonoidy – jest to grupa związków organicznych (jest ich ponad 7 tys.) o żółtej barwie, wykazująca właściwości antyoksydacyjne. Najważniejsze to kwercytyna, luteolina, apigenina, geinisteina, galusan i antocyjanidy.
  • karotenoidy – jest to grupa związków organicznych nadające roślinom czerwoną, pomarańczową i żółtą barwę. Znajdują się również w zielonych warzywach jak np.w szpinaku. Biologicznie są prekursorami witaminy A.
  • witaminę C – więcej informacji na stronie Immulina
  • witaminę E – więcej informacji w publikacji → Nowe wskazania do profilaktycznej podaży witaminy E (plik pdf)
Wtamina C i witamina E są niezbędne dla prawidłowego działania układu odporności. Badania wykazały, że flawonoidy mogą przyczynić się do zapobieżenia chorobie przeziębieniowej u zdrowych skądinąd ludzi.


Imbir

Korzeń imbiru, rośliny pokrewnej z kurkumą i kardamonem, jest popularny w kuchni ze względu na swój charakterystyczny aromat i ostry smak. Herbaliści polecają korzeń imbiru jako naturalny sposób na szereg problemów zdrowotnych.

Korzyści neurologiczne – imbir wykazuje potencjał w prewencji niektórych chorób neurodegeneracyjnych, takich choroba Alzheimera i stwardnienie rozsiane. (Neuropharm. 2012, Aug.)

Prewencja raka – niedawno opublikowane badania wykazały, że podawanie imbiru może hamować niektóre postacie raka. (E J of Cancer Prevention; 2012, Dec.)

Działanie przeciw-wirusowe – wykazano badaniach na hodowlach komórowych w stosunku do wirusa HRSV (Human Respiratory Syncytial Virus) (J of Ethno-pharmacology; 2012, Nov.)

Działanie przeciw-bakteryjne – połączenie imbiru, czosnku i limonki jest skuteczne przeciwko niektórym opornym szczepom bakterii. (Ann. of Clin. Microb. and Antimicrobials, 2011, Mar.)

Czytaj więcej → Korzeń imbiru a odporność
Europejska Agencja Medyczna → Community herbal monograph on Zingiber officinale Roscoe, rhizoma


Czosnek

Czosnek zawiera ponad 100 substancji aktywnych, w tym allicynę (odpowiedzialną za charakterystyczny zapach) oraz witaminy B1, B2, PP i C. Składniki mineralne wapń, potas, siarkę, selen i jod. Allicyna powstaje z reakcji alliiny z alliinazą, na przykład po zmiażdżeniu ząbka czosnku lub pod wpływem temperatury i wówczas uwalnia się charakterystyczna woń. Allicyna wykazuje działanie rozkurczające naczynia krwionośne (i między innymi w tym mechanizmie obniża ciśnienie krwi) i wspiera układ odpornościowy.

Czosnek bezpośrednio nie oddziaływuje na układ odporności, ale skutecznie ją wspiera. Korzystne właściwości czosnku są znane od czasów starożytnych. Sięgano po niego już w Egipcie podczas budowy piramid, a także w Chinach. Do dziś pamiętamy o tym, że zawiera substancje, które korzystnie wpływają na funkcjonowanie organizmu, m.in. wspomagając zwalczanie bakterii i grzybów. Włączając czosnek do swojej codziennej diety, mamy szansę wesprzeć pracę układu odpornościowego.
Europejska Agencja Medyczna → European Union herbal monograph on Allium sativum L., bulbus 7 stron


Czerwona papryka

Czerwona papryka jest kolejnym bogatym w witaminę C środkiem do zwalczania choroby przeziębieniowej. W pracy opublikowanej w 2013 roku w Harvard Health Letter wykazano, że codzienne spożycie 200 mg witaminy C zmniejsza o połowę ryzyko zachorowania na przeziębienie oraz skraca o 8 % czas trwania objawów u dorosłych a o 14 % u dzieci.

Czerwona papryka dostarcza również estry kwasów ferulowego i synapinowego, czyli związków fenlowych. Składniki fenolowe roślin zawsze stanowiły przedmiot szczególnego zainteresowania badaczy, jako związki o szczególnej reaktywności, chemicznej i enzymatycznej, polegającej m.in. na efektywnej neutralizacji reaktywnych form tlenu, uznanych za czynniki szkodliwe dla normalnej fizjologii komórki.

Badania wykazakły również korzystny wpływ kapsaicyny z ostrej czerwonej papryki na układ odporności. W pracy pt. Modulation of select immune responses by dietary capsaicin opublikowanej w Int J Vitam Nutr Res. 1998;68(2):114-9. Yu R. et al. wykazali istotne immunomodulujące właściwości kapsaiciny na modelu zwierzęcym.

Antioxidant activities of different colored sweet bell peppers (Capsicum annuum L.) → J Food Sci. 2007 Mar;72(2):S98-102


Zielona herbata

Nie tylko zielona herbata, ale również herbata imbirowa i herbata z korzenia żeń-szenia korzystnnie oddziałują na układ odproności. Nie tylko zielona herbata, ale również herbata imbirowa i herbata z korzenia żeń-szenia korzystnnie oddziałują na układ odporności. Zielona herbata jest nie tylko polecana jako jedna z najlepszych herbat wspomagających utratę masy ciała, ale jest również znakomitym środkiem do zwalczania przeziębienia. Zawiera flawonoidy*, antyoksydanty które wspomagają odporność i wykazują właściwości przeciwzapalne. W niedawno opublikowanej pracy w magazynie Biochem Pharmacol. 2011 December 15; 82(12): 1807–1821 wykazano, że katechina – antyoksydant obficie występujący w zielonej herbacie, wykazuje istotne właściwości przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe i może zwalczać bakterie wywołujące chorobę przeziębieniową oraz wirusy grypy. Dodatkowe innformacje → Community herbal monograph on Camellia sinensis – Europejska Agencja Medyczna


*Flawonoidy (czyli związki flawonowe) to grupa organicznych związków chemicznych występujących w roślinach, spełniających funkcję barwników, przeciwutleniaczy i naturalnych insektycydów oraz fungicydów, chroniących rośliny przed atakiem ze strony owadów i grzybów. Większość z nich jest barwnikami zgromadzonymi w powierzchniowych warstwach tkanek roślinnych, nadając intensywny kolor i ograniczając szkodliwy wpływ promieniowania ultrafioletowego.

Kefir i inne pokarmy probiotyczne

Przewód pokarmowy jest jednym z najbardziej aktywnych mikrobiologicznie ekosystemów, który odgrywa kluczową rolę w śluzówkowym układzie immunologicznym (Mucosal Immune System). Pokarmy probiotyczne, które spożywamy, zawierają wyselekcjonowane kultury bakterii, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej.

Kefir należy do pokarmów probiotycznych, tzn. takch które dostarczają żywe kultury specjalnych mikroorganizmów. Bardzo cenne ze zdrowotnego punktu widzenia są obecne w kefirze zarówno bakterie jak i drożdże.

Poza tym kefir jest dobrym źródłem witamin z grupy B: B1, B12 oraz kwasu foliowego, a także witaminy K i biotyny. Dostarcza także istotnych ilości wapnia i magnezu. W kefirze znajdują się aminokwasy niezbędne, m.in. tryptofan, który wpływa pozytywnie na układ nerwowy i działa wyciszająco.

Pokarmy probiotyczne są stosowane na wszystkich szerokościach geograficznych, charakterystyczne a miejscowych kultur. Należy tu wymienić rzymski sos garum, japońskie pasty miso i natto, sos sojowy, sos rybny, jogurt (np. indyjskie lassi czy dahi, zsiadłe mleko, kiszone warzywa (np. koreańskie kimchi i kkakdugi), kiszone cytryny (np. wietnamskie chanh muối lub marokańskie hamad muraqqad), kiszone grzyby, kiszone ryby (np. skandynawski surströmming), brytyjski worcestershire sause i wiele, wiele innych.


Nasiona słonecznika

Nasiona słonecznika są przede wszystkim źródłem oleju słonecznikowego. Korzyści zdrowotne płynące ze spożycia nasion słonecznika dotyczą zarówno samego oleju, jak i innych substancji - przede wszystkim kwercetyny – którą nasiona zawierają w znacznej ilości. Olej słonecznikowy zastosowany na skórę wykazje korzystne działanie miejscowe oraz korzystne działanie ogólne w przypadku spożycia.

Olej słonecznikowy: (1) wspomaga układu odporności, zwłasza odporność niemowląt, (2) działa ochronnie na układ sercowo-naczyniowy, (3) ma korzystny wpływ na parametry lipidowe, (4) ma działanie nawilżające, (5) zmniejsza ryzyko choroby nowotworowej, (6) redukuje stany zapalne, (7) wzmacnia włosy (8) działa korzystnie w stopie sportowca*, (9) zmiejszają wczesne objawy starzenia, (10) wspomaga procesy trawienne, (11) wspomagają poziom energii.

Prozdrowotna rola kwercetyny obecnej w diecie człowieka

13 niezwykłych korzyści oleju słonecznikowego → 13 Amazing Benefits of Sunflower Oil


*Stopa sportowca, schorzenie znane także jako stopa atlety, to grzybica stóp, czyli zakażenie grzybicze skóry stóp, najczęściej okolicy międzypalcowej, wywoływane przez różne rodzaje grzybów, najczęściej przez tzw. dermatofity.

Słodkie migdały


Migdały, tak jak większość nasion i orzechów, są bogatym źródłem witaminy E, która ma kluczowe znaczenie w procesach odpornościowych i jest np. istotna w zwalczaniu choroby przeziębieniowej. Badanie opublikowane w the Journal of the American College of Nutrition wykazało, że codzienne spożycie 50 mg witaminy E przyczyniło się do zmniejszenia o 28 % ryzyka zachorowania na przeziębienie u palaczy 65 lat i starszych mieszkających w miastach. Autorzy jednocześnie zauważyli, że

Therapeutic Applications of Almonds (Prunus amygdalus L.) → Journal of Clinical and Diagnostic Research. 2012 February, Vol-6(1): 130-135 plik pdf, 6 stron


Owoce pomarańczy i owoce kiwi

Pomarańcze należą do najpopularniejszych owoców na świecie. Są smaczne, a do tego są bogatym źródłem wielu składników odżywczych*. Pomarańcza jest znakomitym źródłem witaminy C, beta-karotenu i witamin z grupy B. Pomarańcze warto jeść z błonkami oddzielającymi cząstki owocu - są dobrym źródłem błonnika i flawonoidów wzmacniających działanie witaminy C. Olejek pomarańczowy ma zaś właściwości uspokajające i przeciwdepresyjne.

Oranges 101: Nutrition Facts and Health Benefits


*przeciętna zawartość witamin i składników mineralnych na 100 gramów owocu pomarańczy: Minerały: Fosfor - 14 mg Potas - 181 mg Sód - 0 mg Wapń - 40 mg Żelazo - 0.10 mg Magnez - 10 mg Cynk - 0.07 mg
Witaminy: Witamina B1 - 0.087 mg Witamina B2 - 0.040 mg Niacyna - 0.282 mg Witamina B6 - 0.060 mg Kwas foliowy - 30 µg Witamina E - 0,15 mg Witamina C - 53.2 mg Witamina A - 225 IU

Owoc kiwi to nie tylko bogate źródło witamin, zwłaszcza witaminy C i składników mineralnych, ale jest również wspaniałą żywnością prebiotyczną. Prebiotyki nie są trawione w przewodzie pokarmowym, stanowią pożywkę dla dobroczynnych bakterii jelitowych (probiotyków), a dzięki temu wpływają korzystnie na organizm człowieka. Znajdziemy je w wielu produktach roślinnych. Stosowane są także jako dodatek do żywności funkcjonalnej i dietetycznej oraz jako składnik poprawiający jakość gotowych wyrobów w przemyśle spożywczym.

Kiwi fruit

Budowa układu odporności

Jak działa odporność?

Niedobory odporności

Jak dbać o odporność?

Aktualności

Europejska Agencja Leków (EMA) dopuściła do stosowania terapię genową w leczeniu ciężkiego złożonego niedoboru odporności w wyniku niedoboru deaminazy adezynowej (ADA-SCID), będącego skutkiem mutacji genetycznej - informuje New Scientist. O terapii genowej, czym jest i o jej perspektywach, można przeczytać na portalu laboratoria.net

29.05.2019

Źródło: Medycyna Praktyczna Autor: Małgorzata Solecka

W ubiegłym roku zanotowano ponad 40 tysięcy odmów szczepień. Eksperci, komentując te dane, wyrażali ostrożny optymizm, bo w ostatnim kwartale roku niekorzystny trend wyraźnie wyhamował. Optymizm był jednak przedwczesny: w pierwszych trzech miesiącach 2019 roku zanotowano już ponad 42 tysiące odmów szczepień.
24.04.2019

Źródło: Medycyna Praktyczna Autor:Mateusz Biela

Jednym z najbardziej „popularnych” genów ostatnich miesięcy stał się gen MTHFR. Za sprawą nieprawdziwych informacji, szerzących się w internecie w zupełnie niekontrolowany sposób, wprowadzono w błąd bardzo wielu ludzi. Zwłaszcza młode matki, spędzające całe dnie i noce na czytaniu absolutnie wszystkiego, co mogłoby w jakikolwiek sposób dotyczyć ich pociech, padły ofiarą zamieszania. Postanowiliśmy zatem porządnie się rozprawić z mitami, jakie narosły wokół kontrowersyjnego genu MTHFR.

06.11.2016

Źródło: Laboratoria.net, Autor: Magdalena Maniecka

Rozwój inżynierii genetycznej zaowocował powstaniem nowego nurtu w lecznictwie, polegającego na wprowadzaniu do organizmu obcych kwasów nukleinowych w celach terapeutycznych. Aktualnie terapia genowa nastawiona jest na dwa tematy: rekompensacja defektów genetycznych poprzez wprowadzenie właściwych sekwencji DNA oraz wyciszanie ekspresji tych genów, których produkty białkowe są szkodliwe dla organizmu.